Siła nabywcza pieniądza w czasach Imperium Rzymskiego

Siła nabywcza pieniądza w czasach Imperium Rzymskiego

Siła nabywcza pieniądza w czasach Imperium Rzymskiego, jaka była? Przyglądając się antycznej monecie często zastanawiamy się, co w owych czasach mężczyzna lub kobieta mogli nabyć za jej równowartość. Niestety, ale nie jest to łatwe pytanie. Na przykład rzymski denar był w obiegu przez kilka stuleci i jego siła nabywcza zmieniała się w tym czasie wielokrotnie. Ponadto, po prostu tak samo jak dzisiaj, ceny różniły się od miejsca i pory roku. Niektóre rzeczy były prawdopodobnie droższe w stolicy imperium niż w wioskach. Owoce były tańsze tuż po zbiorach. Nasza wiedza o dawnych cenach i sile nabywczej starożytnych monet jest mocno ograniczona, ale na szczęście mam też kilka przydatnych i ciekawych informacji do przekazania.

Najczęściej cytowane i pokazywane jako przykład są płace zwykłego żołnierza i pretorianów, zwykły żołnierz dostawał jednego denara dziennie, a pretorianin dwa denary dziennie. Zarobki te zostały zwiększone z czasem przez niektórych cesarzy, w tym przez Septymiusza Sewera i Karakallę . David Vagi w swojej książce “Coinage and History of the Roman Empire” pisze, że „w czasach jego zniszczenia w 79 roku naszej ery, przeciętna płaca robotnika w Pompejach wynosiła około 8 asów (pół denara ) za dzień, choć rzeczywiste zarobki wahały się od 5 do 16 asów dziennie. Wykwalifikowani górnicy w Dacii zarabiali od 6 do 10 asów, dodatkowo otrzymywali mieszkanie i wyżywienie wartości 2 do 3 asów dziennie”.

Vagi ponadto informuje, że w okresie wypłat wynagrodzeń i kontroli cen zainicjowanej przez Dioklecjana „dzienna pensja dla piekarza została ustalona maksymalnie na 50 denarów, a robotnika rolnego na połowę tej kwoty, czyli 25 denarów na dzień. Wizyta u fryzjera, to koszt maksymalnie dwóch denarów, funt wieprzowiny 12 denarów, a około litr wina 16 denarów. Lepsze wino (tzw. Falernian) kosztowało maksymalnie 60 denarów za jeden litr.”

Za panowania Aleksandra Sewera, za jednego denara można było kupić dwanaście dużych bochenków chleba. Jedna porcja wina stołowego kosztowała 1/16 denara, amfory z oliwą z oliwek z Galilei kosztowały jednego denara, kiść winogron lub dziesięć fig kosztowało 1/16 denara, woły sprzedawano za 100 denarów, a cielaki za 20 denarów, baran kosztował 8 denarów. Dla przykładu pisarz, który był wysoce wykształconym człowiekiem, zarabiał 12 denarów tygodniowo, na jedzenie tygodniowo wydawał 4 denary, a na ubiór ok. 200 denarów rocznie.

David Hendin w swoim przewodniku “Guide to Biblical Coins” wymienia niektóre ceny:

Oliwa z oliwek, jedna amfora – 1 denar Wino, 100 zwykłych butelek – 10 aureusów Chleb, jeden bochenek – 1/12 denara Wół – 100 denarów Cielak – 20 denarów Źrebię osła – od 2 do 4 denarów Baran – 8 denarów Jagnię – 4 denary

Dioklecjan w nieudanej próbie zahamowania szalejącej inflacji, wydał edykt w sprawie maksymalnych cen. Dokument ten regulował ceny towarów w całym imperium. Stawki wynagrodzenia dla różnych zawodów również były rejestrowane i narzucone odgórnie, np. robotnicy, pasterze dostawali 20-25 denarów dziennie, co wystarczało by kupić dwa funty mięsa wieprzowego lub trzy litry zwykłego wina. Za trzy dni pracy mogli kupić tanie buty, po prawie miesiącu – koszulę. Stolarze, piekarze, tynkarze uzyskiwali dwa razy więcej i byli na tym samym poziomie jak nauczyciel w szkole podstawowej, który zarabiał ok. 50 denarów miesięcznie za jednego ucznia. Wraz z rzadszymi umiejętnościami i wyższym wykształceniem stawki wynagrodzeń znacznie wzrastały. Malarz zarabiał 150 denarów dziennie, nauczyciel retoryki 250 denarów miesięcznie za jednego ucznia, prawnik 1.000 denarów. Należy zauważyć, że denary wymienione w edykcie Dioklecjana nie były rzeczywistymi srebrnymi denarami, które wcześniej zostały z obiegu wycofane. To był tzw. pieniądz obrachunkowy (denarius communis), a nieudaną próbą odnowienia wartościowego denara było wprowadzenie wówczas srebrnego argentusa. Ceny sprzedaży poszczególnych rzeczy, których nikt nie mógł wówczas przekraczać:

Siła nabywcza pieniądza w czasach Imperium Rzymskiego

Maksymalna ceny produktów zapisane w edykcie Dioklecjana

Siła nabywcza pieniądza w czasach Imperium Rzymskiego

Stawki wynagrodzenia zapisane w edykcie Dioklecjana

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *


Siedziba


ul. Wałbrzyska 15a/11
52-314 Wrocław
kontakt@numismatiqa.com

Newsletter


Bądź na bieżąco, zapisz się do naszego newslettera.